Η Μεθοδολογία πίσω από το SeafoodGuideCY

Το SeafoodGuideCY δημιουργήθηκε για να βοηθήσει τους καταναλωτές να λαμβάνουν πιο ενημερωμένες αποφάσεις σχετικά με τα θαλασσινά που καταναλώνουν, λαμβάνοντας υπόψη τη βιωσιμότητα των αλιευμάτων, τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της αλιείας και ζητήματα που σχετίζονται με την ανθρώπινη υγεία.

Οι συστάσεις που παρουσιάζονται στον οδηγό βασίζονται σε διαθέσιμη επιστημονική βιβλιογραφία, αλιευτικά δεδομένα, αξιολογήσεις διατήρησης ειδών, περιφερειακά διαχειριστικά μέτρα και εξειδικευμένη γνώση σχετική με την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο. Πληροφορίες συλλέχθηκαν τόσο από την ελληνοκυπριακή όσο και από την τουρκοκυπριακή κοινότητα, ώστε να αντικατοπτρίζονται όσο το δυνατόν καλύτερα οι πραγματικές συνθήκες παραγωγής, εμπορίας και κατανάλωσης θαλασσινών σε ολόκληρο το νησί.

Παρόλο που οι αλιευτικοί κανονισμοί ενδέχεται να διαφέρουν μεταξύ των δύο κοινοτήτων, τα θαλάσσια οικοσυστήματα και οι πληθυσμοί ψαριών αποτελούν κοινό φυσικό πόρο. Για τον λόγο αυτό, οι αξιολογήσεις μας λαμβάνουν υπόψη τις ευρύτερες οικολογικές επιπτώσεις που συνδέονται με κάθε είδος και αλιευτική μέθοδο. Για παράδειγμα, ορισμένες αλιευτικές πρακτικές μπορεί να απαγορεύονται σε συγκεκριμένες περιοχές, ωστόσο προϊόντα που προέρχονται από άλλες περιοχές της Κύπρου ή γειτονικές χώρες εξακολουθούν να είναι διαθέσιμα στις τοπικές αγορές. Ο οδηγός επιδιώκει επομένως να παρέχει πληροφορίες που παραμένουν χρήσιμες και σχετικές ανεξάρτητα από το πού αγοράζεται το προϊόν.

Ο παρών οδηγός δεν αποσκοπεί στο να αποτελέσει πλήρη κατάλογο όλων των θαλάσσιων ειδών της Κύπρου. Αντίθετα, επικεντρώνεται σε επιλεγμένα είδη που συναντώνται συχνά στα κυπριακά νερά, στις ψαραγορές, στα εστιατόρια και στα καταστήματα πώλησης θαλασσινών, για τα οποία υπάρχουν επαρκή επιστημονικά και αλιευτικά δεδομένα.

Πώς αξιολογούνται τα είδη

Κάθε είδος αξιολογήθηκε με βάση έναν συνδυασμό οικολογικών, αλιευτικών και υγειονομικών κριτηρίων, όπως:

• Η κατάσταση των πληθυσμών και η ευαλωτότητά τους στην αλιευτική πίεση.
• Η κατάσταση διατήρησης και το καθεστώς νομικής προστασίας.
• Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των αλιευτικών μεθόδων.
• Οι επιπτώσεις στα θαλάσσια ενδιαιτήματα και στα μη στοχευμένα είδη.
• Ζητήματα που σχετίζονται με την ανθρώπινη υγεία, συμπεριλαμβανομένης της συσσώρευσης ρύπων και τοξικών ουσιών.
• Ο ρόλος του είδους στις τοπικές αλιευτικές δραστηριότητες και στις παράκτιες κοινότητες.

Καμία μεμονωμένη παράμετρος δεν καθορίζει από μόνη της την τελική σύσταση. Αντίθετα, οι συστάσεις βασίζονται σε μια συνολική αξιολόγηση των καλύτερων διαθέσιμων πληροφοριών.

Χωροκατακτητικά είδη

Η Κύπρος βρίσκεται σε μία από τις ταχύτερα μεταβαλλόμενες θαλάσσιες περιοχές της Μεσογείου. Τις τελευταίες δεκαετίες, πολυάριθμα μη ιθαγενή είδη έχουν εγκατασταθεί στα τοπικά θαλάσσια οικοσυστήματα, ενώ αρκετά από αυτά αλιεύονται και διατίθενται πλέον στην αγορά για κατανάλωση.

Αρκετά χωροκατακτητικά είδη περιλαμβάνονται στον οδηγό. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η κατανάλωσή τους μπορεί να συμβάλει στη μείωση της αλιευτικής πίεσης που ασκείται στα αυτόχθονα αποθέματα ψαριών, ενώ παράλληλα βοηθά στον έλεγχο των πληθυσμών των εισβλητικών ειδών. 

Κατανόηση του συστήματος «φωτεινού σηματοδότη»

Για να γίνουν οι συστάσεις πιο απλές και εύχρηστες, το SeafoodGuideCY χρησιμοποιεί ένα σύστημα τριών κατηγοριών, παρόμοιο με τον φωτεινό σηματοδότη. Οι καταναλωτές ενθαρρύνονται να λαμβάνουν υπόψη, όπου είναι δυνατόν, την προέλευση, την εποχικότητα, το μέγεθος και την αλιευτική μέθοδο του προϊόντος.

Προτείνεται (Πράσινο)

Τα είδη αυτής της κατηγορίας είναι γενικά άφθονα, αλιεύονται με πιο υπεύθυνο τρόπο, συνδέονται με χαμηλότερες περιβαλλοντικές επιπτώσεις ή αποτελούν κατάλληλες εναλλακτικές επιλογές αντί πιο ευάλωτων ειδών. Σε αυτή την κατηγορία μπορεί επίσης να περιλαμβάνονται ορισμένα χωροκατακτητικά είδη, των οποίων η κατανάλωση ενδέχεται να προσφέρει οικολογικά οφέλη.

Αγορά με Προσοχή (Κίτρινο)

Τα είδη αυτής της κατηγορίας ενδέχεται να παρουσιάζουν ανησυχίες που σχετίζονται με την κατάσταση των πληθυσμών τους, τις αλιευτικές μεθόδους που χρησιμοποιούνται, τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις ή ζητήματα ανθρώπινης υγείας.

Αποφύγετε (Κόκκινο)

Τα είδη αυτής της κατηγορίας συνδέονται γενικά με σημαντικές ανησυχίες ως προς τη βιωσιμότητά τους. Μπορεί να είναι υπεραλιευμένα, ιδιαίτερα ευάλωτα στην αλιευτική πίεση, νομικά προστατευόμενα, να αλιεύονται με μεθόδους που προκαλούν σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις ή να εμφανίζουν αυξημένα επίπεδα συσσώρευσης ρύπων και άλλων επιβλαβών ουσιών.

Ένας οδηγός που εξελίσσεται

Τα θαλάσσια οικοσυστήματα, οι αλιευτικές δραστηριότητες και η επιστημονική γνώση μεταβάλλονται διαρκώς. Καθώς νέα δεδομένα γίνονται διαθέσιμα, οι συστάσεις ενδέχεται να αναθεωρούνται και να επικαιροποιούνται. Για τον λόγο αυτό, το SeafoodGuideCY θα πρέπει να θεωρείται ένας δυναμικός οδηγός που εξελίσσεται παράλληλα με τη γνώση μας για το θαλάσσιο περιβάλλον και τις αλιευτικές δραστηριότητες που εξαρτώνται από αυτό.